To Diever or not to Diever

Het staat al jaren op mijn verlanglijstje. Nooit kwam het ervan. Tot gisteren: een bezoek aan het Shakespearetheater te Diever. Het bestaat dit jaar tachtig jaar. Zelfs onze vorst ging op bezoek. Ook ik word voor de deur opgehaald en gereden. Wat een luxe! Voor de zekerheid steek ik mijn paspoort bij me.

Volgens hun eigen website begon het Shakespearetheater "als een primitieve toneelvereniging in het bos: (…) Tegenwoordig, meer dan driekwarteeuw later, is Shakespeare Diever een begrip in de Nederlandse theaterwereld. (…) Dokter Dirk Broekema richtte in 1946 de Toneelvereniging Diever op. (…) Broekema was een liefhebber van theater en wilde die liefde met zijn nieuwe dorpsgenoten delen: hij gunde Diever meer dan alleen een brink en een schaapskooi."
(Bron: shakespearetheaterdiever.nl/Over-ons/Historie)

Naast een groots openluchttheater staat hier een kleiner formaat van het huidige Globetheater in Londen. We arriveren zeer op tijd en ik krijg een kijkje achter de schermen. En zie in het openluchttheater al de voorbereidingen voor de nieuwe zomerproductie.

De Sterke Wil, Shakespearetheater Diever — Foto: © Koen Timmerman. 'De Sterke Wil', Shakespearetheater Diever

Een enorm bouwwerk van houten latten en balken. Als een reusachtig mikadospel.

In het clubhuis heerst gezellige drukte. Spelers lopen in hun kostuums rond, er wordt koffie en thee geschonken. De jubileumvoorstelling De Sterke Wil vindt plaats in het overdekte theater. Maart roert zijn staart: het kwik zit dicht tegen het vriespunt aan en de eerste hagel valt.

Voor dit jubileum werd geen origineel werk van William Shakespeare (1564-1616) als uitgangspunt gebruikt. Niet bij gebrek aan: de man schreef 154 sonnetten, legio langere gedichten en 38 toneelwerken in de genres tragedies, historische stukken en komedies over tijdloze en universele thema’s. De keuze is reuze maar besloten werd ‘in de stijl van’ een nieuw werk te schrijven. Artistiek leider en regisseur Jack Nieborg vergunde de uitdaging aan Jan Veldman. Jan Meiborg werd benaderd voor de muziek. Stuk voor stuk mastodonten in de Noordelijke theaterwereld.

Het is een donderdagavond: de eerste speeldag van de week na een adempauze van vier dagen. Het knusse Globetheater stroomt vol. Alles is van robuust eikenhout. Gelukkig zijn er comfortabele kussentjes voor onder de bips. Er is een verhoogd speelvlak en we kijken tegen een theatergordijn aan. Maar dan de achterzijde van een proscenium. We beginnen het stuk blijkbaar ‘achter de schermen’.

‘De Sterke Wil’ speelt in de tijd dat Shakespeare actief was als schrijver.

Queen Elisabeth regeert. Epidemieën woeden en de guillotine draait overuren. Vrouwen zijn er om te baren, te koken en poetsen en dat is het dan wel. Een toneelgezelschap o.l.v. William Shakespeare floreert dankzij een jaarlijkse riante toelage van een schatrijke weduwe. Als die plots besluit haar donatie aan een ander te gunnen, komt het voortbestaan in direct gevaar.

Voorts is er een jongedame met toneelschrijversambities. Ze waagt het om haar stuk ‘Cleopatra’ aan te bieden. Het wordt geweigerd, niet eens gelezen. Hemellief, net een pestepidemie overleefd, krijg je een vrouw die schrijft… Maar met de hulp van een jonge acteur die acuut een oogje op haar heeft, vermomt zij zich als man en biedt het stuk opnieuw aan. De rijke weduwe is er verrukt van. Niet alleen van het stuk maar ook van de ‘jonge knaap’. Dan zijn de rapen gaar en belanden we in een web vol misverstanden en intriges.

Op papier een avondje opletten geblazen, in praktijk een avondje genieten.

In de eerste scènes is klip en klaar wie wie is. Daarna is steeds glashelder wat er aan de hand is. Het knappe en heel komische is dat iedereen in het publiek alles allemaal al lang door heeft. Het is glashelder behalve… voor de spelers. Die ploeteren en worstelen maar tot grote hilariteit van de toeschouwers. De eerste vijf minuten moet het stuk na vier dagen rust duidelijk even op stoom komen. Het hapert soms. Veel van de spelers hebben er al jarenlange trouwe dienst opzitten. Anderen zijn nieuwer. Het niveau is hoog. Ik hoor een Ko van Dijk, Kitty Courbois en een John Kraaijkamp Sr. Als ik mijn ogen wat sluit, zie ik ze zelfs…

Heel slim en uitgekiend maar royaal wordt er gestrooid. Snoepgoed van woordspelingen, quasi achteloze tussendoortjes, regievondsten, kwajongensstreken met rekwisieten. Het publiek is zeer goedlachs. En wordt met een laatste plotwending toch nog verrast. En dat geheel akoestisch. Iedere lettergreep van echt iedereen is verstaanbaar. Er komt geen microfoon aan te pas. Bravo! Vijf kwartier duurt deze proeve van bekwaamheid. Waarom ook tweeëneenhalf uur gebruiken voor wat je in een kleine tachtig minuten kunt vertellen? Hulde.

De Sterke Wil is een, naar mijn mening, zeer geslaagde, sterke voorstelling. Een jubileum waardig. Wil verwijst naar William die vanuit de kelder verwoede pogingen doet zijn wil op te leggen. Hij moet gevoeld hebben dat het goed was: hij laat zich niet zien. Als digestief krijgen we nog een fijne verrassing. Het proscenium wordt opgetrokken en we krijgen zicht op de ‘theaterzaal’. Prachtige loges compleet met pluche draperieën, spiegels en kaarsen. Wat een traktatie! Ik ben heel benieuwd naar de productie in het openluchttheater. Mocht u nog twijfelen tussen 'to Diever or not to Diever…' Ik zeg: TO DIEVER!!!