Als Frank Karlijn ontmoet, weet hij het zeker: hij wil altijd bij haar zijn. Als Elsbeth verliefd wordt op haar leidinggevende Anna, weet zij het zeker: zij horen bij elkaar. Wat gebeurt er als liefde omslaat in obsessie? Theatergroep Foolcolor laat dit zien in de voorstelling 'Zij is van Mij'.
Foolcolor is een theatergroep van Lentis. De deelnemers maken voorstellingen over actuele maatschappelijke thema's. Voorbeelden zijn Johan mag dood, over euthanasie bij psychisch lijden, en Kim & Elena, over twee vrouwen die een crisissituatie meemaken. Hun nieuwe productie Zij is van Mij gaat over stalking en intiem partnergeweld.
De aanleiding om Zij is van Mij te maken, was dat er vanuit GGZ Drenthe een symposium werd georganiseerd, met als titel: 'Gevangen in fixatie'. Het ging over de vraag hoe fascinatie kan omslaan in obsessie en delictgedrag. Foolcolor kreeg de vraag om een korte voorstelling te maken. Ze kozen voor het onderwerp 'stalking'. Na het symposium werkten ze aan een langere versie van deze voorstelling. Het resultaat maak ik nu mee in het Grand Theatre.
Bij binnenkomst zie ik een man met een zwarte hoodie in het publiek staan. Hij staart naar de bezoekers. Als ik op mijn plek zit, zie ik meerdere mensen op het podium staan. In zwarte hoodies, loerend naar het publiek. We worden in de gaten gehouden… Daarna maken we al snel kennis met Karlijn en Elsbeth. In de voorstelling worden hun verhaallijnen, over intiem partnergeweld en over een waanstalker, met elkaar afgewisseld.
Karlijn werkt in het basisonderwijs en woont een vergadering bij. Ze doet haar best om de gesprekken van haar collega's te volgen, maar ze ontvangt voortdurend appjes. Die blijken afkomstig te zijn van haar vriend Frank. Frank wil weten waar ze is, wat ze doet en wie er bij haar zijn. Hij blijft vragen stellen, zij wringt zich in alle bochten om hem gerust te stellen.
Via een flashback komen we meer te weten over de eerste ontmoeting van Karlijn en Frank, op een dansvloer in Amsterdam. Frank vraagt naar haar telefoonnummer en regelt voor de dag daarna een date in een romantisch restaurant. Een heerlijke scène overigens, met een ober die met grootse gebaren de tafel dekt en het koppel in de watten legt. Frank geeft Karlijn een sieraad. Al snel besluit hij bij haar in te trekken en er volgen meer sieraden. Kettingen vooral.
Die kettingen lijken ook figuurlijk te zijn. Karlijn wordt als het ware 'geketend' door Frank, die wil voorkomen dat zij hem verlaat. Hij legt haar allerlei beperkingen op. Het is niet meer vanzelfsprekend dat ze zonder ruzie naar haar familie gaat of met haar vriendinnen kan afspreken. Alles wat ze doet, houdt Frank in de gaten. Hij volgt haar. Altijd en overal. Fysiek en online. Tot het onhoudbaar wordt en Karlijn moet vrezen voor haar veiligheid.
In het tweede verhaal volgen we Elsbeth. Zij heeft een grote bewondering voor Anna, haar leidinggevende. Ze voelt dat Anna en zij bij elkaar horen. Ze wil alles weten over Anna en ze zoekt haar steeds vaker op. Haar bewondering voor Anna wordt een obsessie. Elsbeth zorgt ervoor dat ze precies op die plekken komt waar Anna moet zijn.
In de voorstelling zien we dat Anna deze situatie moeilijk vindt. Ze bewondert Elsbeth en haar briljantheid, maar enkel en alleen als werknemer. Als ze Elsbeth duidelijk wil maken dat de liefde niet wederzijds is, komen haar woorden niet aan. Elsbeth raakt er nóg dieper van overtuigd dat ze uiteindelijk bij elkaar komen.
Anna is radeloos. Ze durft haar huis amper uit, omdat Elsbeth ook daar in de buurt is. Tegelijkertijd maakt ze zich grote zorgen om Elsbeth, die zichzelf dreigt te verliezen in haar obsessie. Haar wereld lijkt alleen nog maar om Anna te draaien. Deze situatie wordt eveneens onhoudbaar… Er is niemand, ook de politie niet, die tot Elsbeth kan doordringen.
Na afloop begrijp ik van regisseur Ine Paulien Weijer dat de makers zich uitgebreid in het thema hebben verdiept, als voorbereiding op deze voorstelling. Ze spraken onder meer met hulpverleners, volgden documentaires en lezingen en liepen mee met de mars tegen femicide. Een van de documentaires ging over gitarist Harry Sacksioni. Veertig jaar lang was hij slachtoffer van een vrouwelijke stalker. De stalking stopte pas nadat de vrouw was overleden. Zijn verhaal vormde een van de inspiratiebronnen voor de verhaallijn van Anna en Elsbeth. Ik vind het bizar dat stalken zo lang kan duren en dat het in sommige gevallen helemaal niet stopt.
In deze voorstelling wordt duidelijk dat het ontzettend veel moeite kost om effectief in te grijpen bij stalking en intiem partnergeweld. Ik denk dat alle partijen hulp nodig hebben. Toch komen Karlijn en Anna steeds verder in het nauw. Ze worden letterlijk omringd met rode vlaggen. Ondanks dat ze allebei stappen proberen te zetten om hun situatie te veranderen, blijft de dreiging. Dat maakt Zij is van Mij een aangrijpende en belangrijke voorstelling.
Makers
Spelers: Anouk Ebbens, Sandra Hartzema, Mayra Graansma, Wicher Hoornstra, Evelien Schoo, Anneleen de Vries, Albert Kuiperij, Kars Jol
Regie & Tekst: Ine Paulien Weijer, Sandra Hartzema
'Zij is van Mij' is op 25 november en op 10 december opnieuw te zien in het Grand Theatre.
Hoofdafbeelding: © Bob de Vries. Verhaallijn Elsbeth en Anna in 'Zij is van Mij', Foolcolor
Lezen, kijken en ondertussen proberen te begrijpen
Suzanne Atema
Verhalen
