'Centroamérica' is een project van het Mexicaanse theatercollectief Lagartijas Tiradas al Sol. Vanuit Mexico kijken Luisa Pardo en Lázaro G. Rodríguez naar de landen ten zuiden van hun eigen land. De voorstelling is een mix van gearchiveerde videobeelden en nagespeelde gesprekken. Langzaam wordt het steeds minder duidelijk wat echt is en wat bij de voorstelling hoort.
Tijdens Noorderzon stap ik het Grand Theatre binnen. Ik weet niet hoe ik het voor elkaar krijg, maar ik bezoek weer een Spaanstalige voorstelling. Misschien voor volgend jaar alvast mijn Spaans wat ophalen, zodat ik niet afhankelijk ben van de ondertiteling. Als ik plaatsneem tussen de overgebleven stoelen, zie ik dat ik geen handige plek gekozen heb. Ik moet kiezen waar ik naar kijk: ondertiteling, projectie of de acteurs. Dat wordt dus snel lezen.
Centroamérica begint met een onderzoek naar Centraal-Amerika. Ik realiseer mij dat ik daar persoonlijk geen beeld bij heb. Ik ben nog nooit in dat deel van de wereld geweest en moet het vaak doen met beelden uit het nieuws. Zo wist ik niet dat Centraal-Amerika zeven landen telt, namelijk: Belize, Guatemala, El Salvador, Nicaragua, Honduras, Panama en Costa Rica.
De makers kiezen ervoor om naar het zuiden te kijken: niet naar de noordkant, waar de Verenigde Staten liggen. In dit interview (bron: website Noorderzon.nl: interviews met makers) leggen ze uit dat hun blik, hoop en verwachtingen altijd naar het noorden gaan. Ze willen begrijpen waarom dat zo is.
Vanuit de zaal zien we de twee makers op het podium, een projectiescherm, een kleine balk voor de ondertiteling en een zwembadje waarin Luisa later even onderduikt. Lázaro maakt een bouwwerk van zand en legt hier verschillende attributen op, zoals fruit. Ook legt hij kleedjes op de vloer. Deze doen mij denken aan plastic tafelkleden. Gedurende de voorstelling komen daar steeds meer bij. Het is mij niet helemaal duidelijk of deze bijvoorbeeld voor de verschillende landen staan.
De voorstelling wordt steeds persoonlijker wanneer Nicaragua meer op de voorgrond komt. We krijgen het verhaal te horen van María, een Nicaraguaanse vrouw die haar land heeft verlaten vanwege de politieke situatie. De dictatuur en het verbod om in het openbaar te filmen, maken het gevaarlijk om door het land te reizen. Vanaf dat moment kijk ik ook anders naar wat ze aan het doen zijn. Het gaat niet meer alleen om informatie verzamelen over een gebied waar ik zelf weinig van weet, maar om het verhaal van iemand die hier zelf de gevolgen van heeft meegemaakt.
Op een gegeven moment gaat Luisa nog een stap verder. Ze doet zich voor als María. Hierdoor wordt het voor mij steeds lastiger om te bepalen wat echt is en wat onderdeel is van de voorstelling. Luisa schetst niet alleen de situatie van María, maar neemt haar identiteit tijdelijk over. Vanaf dat moment voelt het verhaal voor mij ineens een stuk dichterbij.
Wat ik interessant vind, is dat Luisa en Lázaro steeds meer onderdeel worden van het verhaal. Ze zijn niet alleen bezig met onderzoek naar Centraal-Amerika, maar raken ook betrokken bij het leven van iemand anders. Juist doordat ik niet alles begrijp, blijf ik na afloop met vragen zitten. Is Luisa echt als María op het kerkhof in Nicaragua geweest om te proberen de overleden broer van María in het graf van María’s moeder te laten begraven?
Of ik nu precies weet wat echt was en wat niet, weet ik eigenlijk nog steeds niet. Misschien moet ik voor volgend jaar toch maar alvast beginnen met Spaans leren.
Artikelen over Noorderzon
In dit overzicht zijn alle artikelen van Theater 050 over Noorderzon Festival of Performing Arts & Society terug te lezen.
Foto's: © Daniël Pattiapon. Lagartijas Tiradas al Sol, 'Centroamérica'. Bron foto's: Noorderzon.nl
Ingrid de Vries
Verhalen
