Het zijn niet alleen maar lulverhalen

Festival Noorderzon is in volle gang. Traditiegetrouw neemt Theater 050 ook dit jaar een kijkje bij een aantal containervoorstellingen. Dat zijn stuk voor stuk voorstellingen die zich afspelen in een kleine ruimte (gemiddeld 6x3 meter) aan de Leliesingel. Vanavond is het de beurt aan een productie met de meest prikkelende titel van het festival: 'Penis Monologen'.

Dit was vorige week groot in het nieuws. De blanke vla verliest steeds meer terrein! Dit toetje verdween al eerder bij Campina en Albert Heijn uit de schappen. Dit najaar gaat ook Melkunie hiermee stoppen. Hart van Nederland ging de straten op om de reacties te peilen. (bron: Hart van Nederland: 'Blanke vla verliest meer terrein') Over blanke vla praten de mensen verrassend makkelijk. Maar hoe zit dat met persoonlijke onderwerpen, zoals over het eigen lichaam? Daarvoor moet ik vanavond bij de container van Schout bij Nacht zijn.

© Simone Viola: Schout bij Nacht, Penis Monologen, bron foto: Noorderzon.nl

De Vagina Monologen (1996) is een toneelstuk van de Amerikaanse schrijfster en feministisch activiste Eve Ensler. Zij interviewde meer dan tweehonderd vrouwen over hun vagina. Schout bij Nacht stelt: "Een mannelijk equivalent van De Vagina Monologen kwam er tot op heden niet. Hoogste tijd dus voor De Penis Monologen!" (bron: website Schout bij Nacht, project De Penis Monologen)

Hoezo bestond 'Penis Monologen' nog niet? Dat vraagt om een onderzoek.

'Sex sells' blijkbaar, want Google verwijst mij meteen naar bol.com, waar ik geacht word om Penismonoloog te kopen. Dit boek is gebaseerd op een theaterstuk van Peter Perceval en Nigel Williams. Volgens de website bibliotheek.be gaat dit over "het leven van een doorsnee penis, William F. Zeikspier, oftewel Willy."

Ik lees verder: "Over het verschil tussen De vaginamonologen en De penismonoloog zei Williams in het Algemeen Dagblad dat De vaginamonologen een terechte aanklacht tegen de onderdrukking van de vrouw zijn, terwijl De penismonoloog gewoon een geestig stuk, met weetjes en humor is." Verder kom ik op Nu.nl een artikel tegen over cabaretier Howard Komproe. Hij bedacht in 2012 LULverhalen, als tegenhanger van De Vagina Monologen. Hierin delen drie bekende mensen een 'lulverhaal'. De schrijver heeft het over 'de show vol testosteron' (bron: Nu.nl: 'Howard Komproe terug met lulverhalen').

Beide projecten ken ik niet. Als ik de beschrijvingen zo lees, dan lijkt het alsof het vooral grappig moet zijn. Ik vraag me af: is er dan nog ruimte voor een eerlijk verhaal? Zonder 'stoerdoenerij'? Zonder gepraat over centimeters? Als ik 's avonds laat over de Leliesingel dwaal, lalt een bezoeker: "Twintig centimeter plus zeven!" tegen container 4, waar Schout bij Nacht optreedt. Gelukkig oogt hun publiek een stuk serieuzer. Zonder vreemde opmerkingen gaat iedereen naar binnen.

Waar ik ook blij van word, is dat Penis Monologen een andere insteek heeft dan het vertellen van 'lulverhalen'. De makers willen echte verhalen brengen die niet alleen komisch, maar ook aangrijpend zijn. Voor dit project werden ruim veertig mannen geïnterviewd. Hun vele antwoorden komen nu samen in deze voorstelling.

Bij de container word ik opgewacht door spelers Jurrian, Gerard, Jim en Dio. Alle vier prachtig gekleed. Ik zie mooie pakken, hoge hoeden en glanzende schoenen. De voorstelling is uitverkocht. Als ik naar binnen loop, zit de container al behoorlijk vol. De bankjes zijn in de lengte van de container geplaatst. Aan de rechterkant zijn vier hoge stoelen geplaatst. Die vormen de speelruimte.

Vooraan is nog een plek vrij: dicht, heel dicht bij de vier spelers. Net iets verder dan de penis-lengte. Twintig centimeter is dat, aldus de makers. Ze lepelen vele synoniemen op voor het mannelijke geslachtsorgaan. Bekende tot iets minder bekende termen, zoals 'blanke vla-blaffer'. De toon is gezet!

Gevoelige verhalen in een volle container

Een voor een vertellen de makers een persoonlijk verhaal. Over een man die geboren was in een vrouwenlichaam en veel ontberingen moest doorstaan. Hij vertrok naar Casablanca voor een reeks operaties, die hij gedeeltelijk moest financieren met sekswerk. Het tweede verhaal speelt zich af in de sportschool, waar een groep fanatieke mannen opschept over hun seksleven en penis. De verteller komt erachter dat er allerlei onzekerheden schuilgaan achter de stoerdoenerij van zijn sportgenoten.

Het gaat ook over verlegenheid, over snel verliefd worden op mannen en vrouwen. In hoeverre wil en kun je dan alles van jezelf delen? Schrijnend is het relaas over een jongen die met een ontstoken penis meerdere keren naar een meedogenloze dokter moet. De dokter blaft dat hij zijn broek moet uittrekken, wat op zichzelf al meer dan genoeg schaamte met zich meebrengt. Er volgen pijnlijke onderzoeken en 'behandelingen' met een schaartje... Nee, je hoeft geen penis te hebben om te beseffen dat dit afschuwelijk moet zijn.

De makers vragen zich hardop af: moeten we niet af van het idee dat elke man over een penis moet beschikken? Dat is een moedige vraag. Deze voorstelling toont aan dat het allesbehalve vanzelfsprekend is om te kunnen praten over twijfels en onzekerheden. Dat is schrijnend te noemen. Dat Schout bij Nacht die uitdaging wél aangaat, getuigt van lef. Mijn verwachting is dat hun bezoekers een tijdje over deze voorstelling blijven lullen napraten.