To Diever or not to Diever, deel II

Zo kom je er nooit en zo zit je voor de tweede keer in een half jaar tijd in Diever. Ik ben uitgenodigd om de voorstelling 'As You Like It' bij te wonen. De eigenlijke première staat gepland voor 7 augustus aanstaande, maar er worden volop try-outs gespeeld. Een slimme luxe om op stoom te komen, te experimenteren, te blijven sleutelen en perfectioneren.

Foto: © Koen Timmerman. 'As You Like It', Shakespearetheater Diever

Over het Shakespearetheater te Diever is al veel geschreven. Voor een stukje historie verwijs ik u graag naar mijn verslag van hun jubileum-voorstelling De Sterke Wil. Dat was een ware triomf en speelde zich af in het intieme, overdekte Globetheater. De voorstelling van vanavond speelt in het veel grotere openluchttheater.

Wat opvalt, is de enorme schare aan enthousiaste vrijwilligers. Niets is en wordt aan toeval overgelaten. Het is een geoliede en uiterst hartelijke organisatie. Van parkeerplaats tot aan de zitplaats: je voelt je bij iedere stap meer dan welkom. Er wordt gratis koffie en thee uitgedeeld maar de programmaboekjes zijn helaas op. Als ik al geruime tijd op mijn plaats zit, word ik plots op mijn schouder getikt. Een dame heeft nog ergens een programma gevonden en komt het mij brengen. Hulde!

Hilarisch is het om de entree van toeschouwers gade te slaan. Alsof ze een lang weekend naar een of andere stacaravan gaan. Koelboxen, tuinsetkussens, extra jassen, fleecedekens en tassen vol met van alles. Ik vermoed her en der zelfs een paar kilo aardappelen en het is maar goed dat er onder de banken geen stopcontacten zitten. Dat scheelt de nodige airfryers. Het decor is prachtig. Rondom een stellage van kriskras houten balken, latten en planken met daarin loopbruggen en passerelles door het publiek richting het grote speelvlak in het midden. Daarachter de bebossing van Diever en als extra de eerste volle maan van juni: de aardbeienmaan! Het is feeëriek. Alleen de bosgeuren zijn die van Autan en Citronella.

Ook vanavond zit het amfitheater bomvol. Het is een besloten voorstelling speciaal voor lezers van Dagblad van het Noorden. De hoofdredacteur heet iedereen welkom en spreekt zijn zorgen uit voor de toekomst: er zijn nauwelijks jonge lezers. De meeste aanwezigen zijn de vijftig jaar dan ook ruim gepasseerd. Hans Jansen krijgt het woord. Hij is docent Engels en Shakespeare-deskundige. Hij verzorgt een inleiding van een half uur. Wat vooral bijblijft zijn de prachtige dictie en rollende R. Als King Lear nog eens ten tonele wordt gebracht, is Hans de gedroomde waanzinnige vorst.

Dan is het eindelijk zover. As You Like It is door William Shakespeare geschreven in 1599. Hij is op het toppunt van zijn roem en kunnen. En Engeland heeft zich onder koningin Elisabeth I, de ‘Virgin Queen’ die regeerde van 1558 tot aan haar dood in 1603, ontwikkeld tot een wereldmacht. Het stuk is een romantische komedie en wordt heel vrij vertaald naar ‘Elk wat wils’. Beroemd is het citaat: "All the world's a stage", ofwel: “De wereld is een schouwtoneel”. Praktisch alle karakters nemen hun toevlucht tot het bos. Iedereen is hopeloos verliefd of wordt dat. Dat is lang niet altijd wederzijds. Er moet heel veel gebeuren voor de ware liefde als grote en enige winnaar uit de strijd komt.

Voor de pauze maken we kennis met bijna alle personages en hun situatie. En dat zijn er nogal wat.

Ruim twintig maar we krijgen dat in heel behapbare stukjes gevoerd. Een knappe prestatie. Het publiek wordt volop in het stuk betrokken. Tussen ons bevinden zich de nodige bijrollen. Ze allemaal benoemen en zodoende prijsgeven is flauw maar de kapper wil ik toch prijzen. Die scène is zo grappig. Ook het ten tonele voeren van twee stadse nuffen die een dagje natuur komen snuiven werkt op de lachspieren. Tot aan de pauze voldoet de uitvoering volledig aan de criteria van een komedie. Een goed gestructureerde verhaallijn welke op de eerste plaats komt. De personages zijn uitgewerkte karakters. Ze hebben emoties en het publiek leeft met ze mee. De humor vloeit voort uit de situaties waarin de personages terechtkomen. Het publiek vindt het allemaal fantastisch.

In de pauze is er rookworst. In 1946 begonnen als initiatief van de aanpalende scouting om wat extra geld in kas te krijgen en uitgegroeid tot een traditie. Ze zijn erg smakelijk. Na de pauze gebeurt er iets opmerkelijks. De komedie is plots een klucht geworden. Volksvermaak. Het publiek bepaalt. Weg diepgang in verhaallijn en personages. Steeds meer spelers wenden zich rechtstreeks tot de toeschouwers. De nar Toetssteen doet dat behendig en respectvol. Maar vooral de jonge spelers missen de rijpheid, de ervaring, het vilein en de klasse. Het publiek giert. Van alles wordt het speelvlak opgevraagd. Soms spontaan, dan weer doorgestoken kaart. Een aantal spelers gaat ineens zingen. Is dit een parodie op de Toppers of bedoeld om de sfeer te verhogen? Het publiek brult en klapt. De finale is een soort massa-trouwerij en het geheel eindigt nog net niet met een polonaise. Het publiek geeft een daverende, staande ovatie.

Het is al decennialang bon ton om vrijelijk aan de haal te gaan met werken van grote toneelschrijvers. Prima. De thema’s mogen nog zo actueel of tijdloos zijn; de uitvoering en enscenering vragen en verdienen een contemporaine aanpak. Maar als Shakespeare met As You Like It een klucht had willen schrijven, dan had hij dat gedaan. Hij schreef er al eerder een: The Comedy of Errors. Ik ken Jack Nieborg niet. Maar het erg geslaagde De Sterke Wil indachtig kan ik mij nauwelijks voorstellen dat hij na vanavond niet vol aan het sleutelen gaat.

Rest de vraag: 'To Diever or not to Diever?'

Ik schrijf: gáán! De enorme gastvrijheid, de sprookjesachtige speelplek, het enthousiasme van cast en medewerkers: die vind je nergens anders. En een avond onbekommerde pret kan heilzaam zijn. Voor elk wat wils…